คำถาม “ปทานุกรมพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง”
 

กำเนิด "ปทานุกรมพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง"
ในปี พ.ศ. 2547 สมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ได้พระราชทานคำแนะนำแก่กองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ ให้หาวิธีศึกษาพระไตรปิฎกสำหรับประชาชนทั่วไป ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2550 กองทุนฯ จึงได้จัดพิมพ์หนังสืออ้างอิงขึ้น ชื่อ “พระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิงอักษรโรมัน” (Tipiṭaka Studies Reference) ซึ่งจัดพิมพ์เป็นพิเศษ รวมเป็นชุดละ 40 เล่ม สำเร็จเป็นครั้งแรกในวโรกาสที่สมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ องค์อุปถัมภ์พระไตรปิฏกสากล ทรงเจริญพระชนมายุ 84 พรรษา ซึ่งในวาระนั้น ประธานศาลฎีกาผู้ดำรงตำแหน่งประธานศาลรัฐธรรมนูญได้น้อมเกล้าฯ ถวายหนังสือชุดพิเศษดังกล่าว ในวโรกาสที่ทรงเจริญพระชนมมายุ 7 รอบ ในปี พ.ศ. 2550 นี้ด้วย
 

ปทานุกรมพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง
หนังสือ พระไตรปิกศึกษาอ้างอิง (Tipiṭaka Studies Reference) เป็นผลงานชิ้นใหม่ที่คิดค้นและจัดทำขึ้นเป็นครั้งแรกโดยภูมิปัญญาไทย และจัดพิมพ์เป็นอักษรโรมัน (Roman Alphabet) เป็นฉบับอ้างอิง ชุดละ 40 เล่ม จัดทำขึ้นตามพระประสงค์ของสมเด็จกรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ องค์ประธานกิตติมศักดิ์การพระราชทานและประดิษฐานพระไตรปิฎกสากลในนานาประเทศ สำหรับเป็นคู่มือในการศึกษาและค้นคว้าพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมัน ซึ่งจะเป็นการจุดประกายให้ประชาชน และสถาบันการศึกษานานาชาติสามารถเข้าถึงข้อมูลต่างๆในพระไตรปิฎกปาฬิได้รวดเร็วยิ่งขึ้น ทำให้ความรู้พระไตรปิฎกมิเพียงเก็บล็อกอยู่แต่ในตู้เท่านั้น แต่นำมาศึกษาได้โดยการใช้หนังสืออ้างอิงเป็นคู่มือ และสามารถศึกษาได้เป็นระบบสากล

หนังสือ "พระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง" ชุดนี้จะช่วยแก้ไขความเข้าใจผิดๆที่ว่าพระไตรปิฎก เป็นสิ่งที่ยากเกินความสามารถของประชาชนทั่วไป และจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจพื้นฐานต่างๆ ของพระไตรปิฏกได้มากขึ้น เช่น การออกเสียงบาฬีที่ถูกต้อง โครงสร้างของแต่ละคัมภีร์ การค้นหาคำปาฬิทุกคำ และเนื้อหาต่างๆ ในพระไตรปิฎก


ข้อมูลสำคัญในปทานุกรมพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง อักษรโรมัน
ข้อมูลสำคัญในหนังสือพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง คือ ข้อมูลความแตกต่างระหว่างต้นฉบับอักษรต่างๆ เช่น มีการเปรียบเทียบการแบ่งเล่มระหว่างพระไตรปิฎกภาษาบาฬีฉบับต่างๆของโลกที่ สำคัญ 13 ฉบับ ซึ่งแต่เดิมจัดพิมพ์ใว้ในเชิงอรรถของพระไตรปิฎกปาฬิอักษรสิงหล พระไตรปิฎกบาฬีอักษรพม่า และพระไตรปิฎกปาฬิอักษรสยาม/ไทย แต่ครั้งนี้ได้นำข้อมูลมาตรวจทานใหม่ทั้งหมดและได้จัดพิมพ์ทั้งรวมเล่มและ แยกเล่มเป็นประเภทต่างๆ เป็นครั้งแรก ทำให้สามารถใช้ประกอบกับพระไตรปิฎกปาฬิฉบับอื่นๆได้ด้วย อีกทั้งทำให้สามารถศึกษาข้อแตกต่างระหว่างพระไตรปิฎกปาฬิทุกฉบับของโลกได้ อย่างละเอียด นอกจากนี้ยังมีดัชนี (index) คำภาษาปาฬิพร้อมด้วยตัวอย่างประโยคที่สำคัญ (Tipiṭaka corpus) รวบรวมไว้ด้วย


การประกาศต่อสาธารณชน
หนังสือพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิงชุดนี้ได้เปิดตัว “ฉบับตัวอย่าง” เมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้ว ในการประชุมและจัดแสดง "นิทรรศการเทคโนโลยีพระไตรปิฎก" ครั้งที่ 1 ณ พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้จัดแสดง "นิทรรศการเทคโนโลยีพระไตรปิฎก" ครั้งที่ 2 ณ กระทรงการต่างประเทศ กรุงเทพมหานคร ในโอกาสที่โปรดเกล้าฯ ให้พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าพัชรกิติยาภา เสด็จอัญเชิญพระไตรปิฎกสากลอักษรโรมันเพื่อพระราชทานแก่สถาบันในประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย ประเทศญี่ปุ่น และราชอาณาจักรสวีเดน เมื่อเดือนมีนาคม ที่ผ่านมานี้

รายละเอียดโครงการพระไตรปิฎกสากลและคลังจดหมายเหตุอิเล็กทรอนิกส์ รวมทั้งประวัติศาสตร์การพระราชทานพระไตรปิฎกสากลสู่โลกรวมทั้งหนังสือพระ ไตรปิฎกศึกษาอ้างอิงได้บันทึกไว้อย่างละเอียด และเผยแผ่แก่ชาวโลกผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต ผู้สนใจสามารถสืบหาข้อมูลได้จาก www.dhammasociety.org

การสืบค้นและใช้งานในปัจจุบัน
ระหว่าง พ.ศ. 2549-2551 กองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในพระสังฆราชูปถัมภ์ฯ ได้พัฒนาฐานข้อมูลอ้างอิงนี้เพิ่มขึ้น โดยเรียกว่าปทานุกรมพระไตรปิฎกศึกษาอ้างอิง จากจำนวน 40 เล่ม เป็นเนื้อหาที่สามารถจัดพิมพ์เป็นหนังสืออ้างอิงได้ ประมาณ 2000 เล่ม ดังนั้นเพื่อประโยชน์และเป็นธัมมทาน กองทุนสนทนาธัมม์นำสุขฯ ในปี พ.ศ. 2552 จึงได้เปิดตัวคลังเนื้อหาข้อมูลอ้างอิงนี้ในระบบบริการเว็บเซอร์วิส (Tipiṭaka WebService : tipiṭakaquotation.net)